Sinds ChatGPT beschikbaar is, leeft bij recruiters en assessmentleveranciers de vraag of kandidaten AI gebruiken om cognitieve tests en persoonlijkheidsvragenlijsten te beïnvloeden. Een nieuw onderzoek naar grote historische datasets vindt vooralsnog weinig bewijs dat de komst van ChatGPT heeft geleid tot massale stijgingen in assessmentscores.
🏆Wie winnen de Recruitment Tech Awards 2026? Ontdek de meest innovatieve tools en effectieve cases tijdens Awards_Day op 1 december in Utrecht. Meld je nu aan!👉
Scores voor en na ChatGPT vergeleken
Het onderzoek Testing After ChatGPT: Aggregate Change in Applicant Assessment Scores verscheen op 10 augustus 2026 in het International Journal of Selection and Assessment. De onderzoekers analyseerden scores van sollicitanten op twee cognitieve assessments en één persoonlijkheidsassessment.
Daarbij vergeleken zij scorepatronen van vóór en na november 2022, toen ChatGPT publiek beschikbaar kwam. Het uitgangspunt was eenvoudig: als kandidaten op grote schaal taalmodellen inzetten om beter te scoren, zou dat mogelijk zichtbaar moeten worden in gemiddelde scores en trends.
Statistisch verschil, praktisch nauwelijks effect
De analyses vonden op sommige punten statistisch significante veranderingen na de introductie van ChatGPT. De praktische omvang daarvan was volgens de onderzoekers echter verwaarloosbaar. De effectgroottes lagen rond nul en de richting van veranderingen was niet consistent tussen de verschillende tests.
Ook keken de onderzoekers naar leeftijd. Jongere mensen gebruiken generatieve AI gemiddeld vaker, waardoor een groter effect in jongere groepen denkbaar zou zijn. Ook daaruit kwam volgens de publicatie geen patroon naar voren dat wijst op brede score-inflatie door het gebruik van LLM’s.
De belangrijkste uitkomst is daarom voorzichtig geformuleerd: in deze operationele pre-employmentdata is weinig ondersteuning te vinden voor het idee dat LLM-gebruik assessments op grote schaal heeft opgeblazen.
Dat betekent niet dat niemand ChatGPT gebruikt
De studie kan niet vaststellen of individuele kandidaten tijdens een test wel of geen ChatGPT, Claude of een andere AI-assistent hebben gebruikt. Er is geen monitoringdata waarmee AI-gebruik per kandidaat kan worden gekoppeld aan de uiteindelijke score.
Het ontbreken van een duidelijke verschuiving in gemiddelden is dus niet hetzelfde als bewijs dat misbruik niet voorkomt. Kandidaten kunnen AI incidenteel gebruiken zonder dat dit op populatieniveau grote effecten veroorzaakt. Ook kunnen testaanbieders maatregelen nemen die het gebruik van externe hulpmiddelen moeilijker maken.
Recruitmenttech.nl schreef eerder over hoe kandidaten generatieve AI inzetten in het sollicitatieproces, bijvoorbeeld voor cv’s, motivatiebrieven en grootschalig solliciteren. In het artikel Duizend keer solliciteren terwijl de kandidaat zelf slaapt? stond al de bredere wedloop tussen recruitmenttechnologie en kandidaattools centraal.
Belangen en beperkingen verdienen aandacht
Bij de interpretatie is ook de achtergrond van de onderzoekers relevant. Hoofdauteur Alise Dabdoub is werkzaam bij Hogan Assessments, een commerciële aanbieder van assessments. De tweede auteur is verbonden aan Clemson University. Dat betekent niet dat de uitkomsten onjuist zijn, maar het belang moet bij journalistieke beoordeling wel worden meegewogen.
Daarnaast zijn de gebruikte operationele data niet openbaar beschikbaar in de publicatie. Onafhankelijke onderzoekers kunnen de volledige datasets daardoor niet zelf reproduceren. De studie kijkt bovendien naar drie specifieke assessments en kan niet zonder meer worden vertaald naar alle cognitieve tests, game-based assessments, programmeeropdrachten of open tekstvragen.
Wat verandert AI dan wel aan assessments?
Ook zonder massale score-inflatie verandert generatieve AI de context waarin assessments worden gebruikt. Een test die vooral kennisreproductie meet, kan kwetsbaarder zijn voor externe hulpmiddelen dan een assessment dat redeneervermogen, gedrag of taakuitvoering meet. Organisaties zullen daarom steeds duidelijker moeten bepalen wat een assessment eigenlijk moet voorspellen.
Dat past bij de ontwikkeling die Recruitmenttech.nl eerder beschreef in het overzicht van e-assessments in 2026. Daarin verschuift de aandacht van alleen een testscore naar validiteit, candidate experience, skills en de plaats van assessments in een breder selectieproces.
Praktische vragen voor recruitmentteams
- Welke onderdelen van een assessment kunnen eenvoudig met een externe AI-assistent worden uitgevoerd?
- Meet de test kennis die kandidaten mogen opzoeken, of vaardigheden die zij zelfstandig moeten beheersen?
- Zijn instructies over toegestane hulpmiddelen expliciet?
- Wordt validiteit opnieuw gecontroleerd nu kandidaten generatieve AI kunnen gebruiken?
- Is een afwijkende score een reden voor nader onderzoek of wordt die automatisch als fraude gezien?
- Kunnen assessmentresultaten worden gecombineerd met andere selectie-informatie in plaats van als los eindoordeel te dienen?
Het volledige onderzoek staat bij Wiley Online Library. De auteurs adviseren om ontwikkelingen in assessmentscores te blijven monitoren, juist omdat het gebruik en de mogelijkheden van generatieve AI snel veranderen.















